Azbest jest nazwą handlową i odnosi się do sześciu minerałów włóknistych z grupy: serpentynów (chryzotyl) i amfiboli (krokidolit, amosyt, termolit, aktynolit i antofilit). Minerały te źle przewodzą ciepło i prąd elektryczny, są przy tym stosunkowo odporne na działanie czynników chemicznych.
W Polsce za rakotwórcze dla ludzi uznaje się wszystkie wyżej wymienione odmiany azbestu.
Główną przyczyną ich aktywności kancerogennej jest wydłużony, włóknisty kształt cząstek. Pojedyncze włókno azbestu można uznać za czynnik rakotwórczy pod warunkiem, że jest na tyle trwałe, by mogło
przez długi czas istnieć w środowisku biologicznym.
Azbest chętnie stosowano wszędzie tam, gdzie potrzebna była podwyższona odporność ogniowa
bądź zabezpieczenie elementów narażonych na wysoką temperaturę np. klapy przeciwpożarowe, ciągi telekomunikacyjne, elektryczne tablice rozdzielcze, węzły ciepłownicze, przejścia kabli elektrycznych, przewodów ciepłowniczych i wentylacyjnych między stropami, zabezpieczenia elementów stropowych
i ściennych strychów, piwnic, dróg ewakuacyjnych, nośnych konstrukcji stalowych.
Eternit i acekol (nazwa handlowa) - to głównie powłoki zewnętrznego pokrycia. Obecnie na dachach i elewacjach budynków w Polsce nadal znajduje się ponad 1,3 mld m2 płyt azbestowo - cementowych. Około milion ton to inne wyroby zawierające azbest.
Płyty prasowane płaskie (dachowe i elewacyjne) zawierają: 10-11% azbestu, płyty faliste (dachowe)
- 10-14%, rury niskociśnieniowe (także do zsypów śmieci) - 14-16%, rury wysokociśnieniowe - 18-25%, płaszcze osłonowe w ciepłownictwie, uszczelki, tektury, sznury, maty - do 50%, płaszcze i płyty ognioodporne - do 70% azbestu.
Po 30-50 latach użytkowania wyrobów zawierających azbest, pod wpływem warunków naturalnych następuje rozwarstwienie struktury ich materiału i uwalnianie pojedynczych włókien azbestu. Zagrożenie
z tym związane występuje przede wszystkim w budownictwie - gdzie ulokowano 82% azbestu w Polsce.
Zgodnie z przepisami unijnymi Polska ma się „czyścić z azbestu” do 2032 roku. W maju 2002r. Rada Ministrów przyjęła „Program usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest, stosowanych na terytorium Polski”. Obecnie na terenie całego kraju powoli (oczywiście w miarę możliwości finansowych) usuwany jest azbest, szacuje się, że do usunięcia pozostało jeszcze ok. 20 mln ton odpadu.
Źródło: Raport o azbeście (ADMINISTRATOR 9/2008)